Studer en Revox. Meest voorkomende problemen.

Rifa condensator


Naar de hoofdindex
Naar de Studer-Revox index
 

Condensatoren
Elco's (links) en tantaalcondensatoren.

 
Rifa
Rifa's. Eerst barstjes, dan een knal...

 
Contacten
Contactrasters en stempels van een B205.

Verreweg het grootste probleem met oude electronische apparatuur (niet alleen Studer en Revox) is dat de electrolytische condensatoren met de jaren hun capaciteit verliezen. Condensatoren kunnen electrische energie opslaan, vergelijkbaar met batterijen en accu's. En zoals de accu in een GSM na vele keren opladen vervangen moet worden, zo geldt dat ook voor sommige condensatoren. Bij een GSM merk je dat je steeds vaker moet opladen. Bij een apparaat met tientallen condensatoren kan het tot een heel scala aan problemen leiden: Brom, ruis, vervormd geluid, kortsluiting, apparaten die niet inschakelen. Electronica zit vol met condensatoren. Een doorsnee Revox-apparaat bevat er zeker 60. De ervaring leert dat na 25 jaar zo'n 20% van de condensatoren problemen oplevert. Ik heb zelf 7% en bijna 50% in een apparaat gemeten. Het is geen specifiek probleem van oudere apparatuur. Ook condensatoren uit de hedendaagse SMD-techniek kennen dit probleem, er wordt zelfs aangenomen dat de levensduur van SMD-condensatoren nog veel korter is.

Condensatoren zijn er in verschillende soorten. De soorten die problemen opleveren zijn electrolytische condensatoren (elco's) en tantaalcondensatoren. De eersten zijn cylindervormig, de tantaalcondensatoren zijn druppelvormig. Zie de foto hiernaast. Het electrolyt in elco's verdampt met de jaren, waardoor de capaciteit tot nul zakt. In de praktijk gaat het niet om bepaalde merken of types, het lijkt er op dat bepaalde produktieseries meer problemen geven dan andere. Als de eerste twee 47 microfarad elco's in orde zijn, zijn de andere 47uF in het apparaat het vaak ook. Om de capaciteit van een elco te meten moet een aansluiting losgesoldeerd worden. Omdat de meeste elco's weinig kosten is het dan sneller om meteen de elco te vervangen. Goede kwaliteit elco's zijn bijv. de FC-types van Panasonic.

Tantaalcondensatoren hebben niet het verdampingsprobleem van elco's. Ze zijn wel erg gevoelig voor te hoge spanningen. Die kunnen zich voordoen wanneer er in de omgeving een elco z'n capaciteit verliest of kortsluiting veroorzaakt. Soms is een kapotte tantaalcondensator te herkennen aan een klein gaatje. Ook hier geldt dat ze voor controle losgesoldeerd moeten worden, dan is directe vervanging wel zo snel. Tantaalcondensatoren mogen altijd door elco's met dezelfde capaciteit/voltage vervangen worden. Beide types kunnen, tot circa 10 microfarad, ook door foliecondensatoren vervangen worden.

Bij Studer en Revox duikt nog regelmatig een derde probleemtype op, condensatoren van Rifa. Het aardige van deze is dat het probleem goed zichtbaar is. Het begint met kleine barstjes in de kunstof behuizing en eindigt met een vonk en rook. Zie de foto. O.a. Wima levert hiervoor goede vervangers.

Een tweede probleem is vervuiling en/of oxydatie. Het gaat om (steek)contacten, printplaten en potmeters. Het gaat niet alleen om wat via de lucht binnenkomt, contactspray vormt ook een goede bodemlaag voor vervuiling. Schoonmaken is de remedie. Een paar voorbeelden. De toetsen van apparaten uit de B1nn- en B2nn-series geven nogal eens problemen. Ze werken via een grafietstempel op een metalen contactraster, zie de foto hiernaast. Reiniging van raster (isopropylalcohol) en grafietstempel (met water) lost het in veel gevallen op. Krakende potmeters kunnen worden gespoeld met isopropylalcohol. Met alcohol kunnen ook andere metalen contacten worden schoongemaakt.
Ook de vele steekcontacten verdienen aandacht. Meestal zijn ze in orde, een enkele keer speelt vervuiling of oxydatie. Printplaten kunnen schoongemaakt worden met een kwast en alcohol. Beter nog werkt een ultrasoon-reiniger met een geschikte vloeistof. Die zijn te koop vanaf ca. 50 euro en besparen veel tijd. Daarbij wel oppassen met gesloten relais, de vloeistof moet er ook weer uit kunnen.

Het derde hoofdprobleem zit in de slijtage van draaiende/bewegende onderdelen. Denk hierbij aan potmeters, maar vooral ook aan opname- en weergavekoppen, motoren, lagers, aandrukrollen, relais en dergelijke. Deze categorie verdient extra aandacht omdat vervanging van deze delen vaak prijzig is. Soms keer helpt schoonmaken en/of smeren nog een tijdje, maar een weergavekop met een kopspiegel van 6 mm is echt versleten. Vervanging van twee koppen kan 100-200 euro kosten. Een aandrukrol kan 50 euro kosten. Ieder apparaat heeft in dit opzicht z'n eigen specifieke zwakke punten. Het hoeft daarbij niet per se om draaiende delen te gaan. Zo verliest het display van de B215 cassettedeck op de duur z'n lichtsterkte, totdat die bij daglicht bijna niet meer afleesbaar is. Wie aan een revisie denkt doet er goed aan vooraf te bekijken wat er vervangen moet worden en wat die delen gaan kosten. Soms het beter een apparaat als onderdelenmagazijn te verkopen.

Tot slot nog iets over de grijze, suede-achtige coating op apparaten uit de B7n-serie. Deze zogenaamde Nextel coating (van fabrikant 3M) wordt door inwerking van vocht op den duur zacht en kleverig. De oude laag verwijderen kan met gewone spiritus. Even laten inwerken en wegpoetsen. In Duitsland zijn nog een paar adressen te vinden waar men een nieuwe coating kan leveren. Voor 80-100 euro krijgt het apparaat een nieuwe 'Nextel Suede Coating 3101'. De nieuwe coating is van een 2-componenten type. Die is harder dan de oude en gaat daarom langer mee.
Een alternatief is een laklaag in de kleur van het front. De exacte samenstelling van die kleur is een bedrijfsgeheim van Studer. Volgens sommigen is het zelfs een Zwitsers staatgeheim. De meeste autospuiters hebben hulpmiddelen om kleur en reflectie van een lak exact te bepalen. Voor een paar tientjes kunnen zij u aan een potje staatsgeheim helpen. Nog goedkoper is een potje verf in de RAL-kleur 7024, in mat. Die is niet exact gelijk aan de frontplaat, maar komt er heel dichtbij.




Laatst gewijzigd op 15 februari 2015.